Satranç Kuralları

FIDE Satranç Kuralları

 

ÖNSÖZ

 

Satranç Kuralları bir oyun sırasındaki tüm mümkün durumları içeremeyeceği gibi, tüm yönetimsel soruları da düzenleyemez.  Kuralların bir maddesi ile kesin olarak düzenlenemeyen durumlarda, kurallarda anlatılan benzer durumların çalışılmasıyla doğru bir karara varmak mümkün olmalıdır.  Kurallar hakemlerin gerekli ustalık, doğru yargılama ve kesin tarafsızlık özelliklerine sahip olduklarını varsayar.  Fazla detaylı bir kural hakemi karar özgürlüğünden yoksun bırakır ve probleme adil, mantıklı ve özel etmenler yardımıyla çözüm bulmasını önleyebilir.  FIDE tüm satranç oyuncularından ve federasyonlardan bu bakış açısını kabul etmelerini rica eder.

 

Üye federasyon daha detaylı kurarı getirmekte şu koşullarla özgürdür:

(a)                 resmi FIDE Satranç Kuralları ile hiçbir şekilde çelişmemesi

(b)                 söz konusu federasyonun alanı ile sınırlı olması

(c)                 hiçbir FIDE maçı, şampiyonası veya rating turnuvası için geçerli olmaması.

 

OYUN KURALLARI

 

Madde 1:               Satranç oyununun doğası ve amaçları

 

1.1           Satranç oyunu, taşları sırayla oynayan iki rakip arasında, “satranç tahtası” denen kare bir tahta üstünde oynanır.  beyaz taşlara sahip oyuncu oyuna başlar. Rakibinin hamlesi tamamlandığında, diğer oyuncunun “hamle sırası” gelmiştir.

 

1.2           Her oyuncunun amacı rakibin şahını bir sonraki hamlede şahın hareket edebileceği geçerli bir hamle kalmayacak şekilde saldırıya maruz bırakmaktır. Bunu elde eden oyuncu rakibi “mat” etmiş ve oyunu kazanmış olur. Mat olan taraf oyunu kaybeder.

 

1.3           Her iki oyuncunun da mat edememesi durumunda, oyun beraberedir.

  Madde 2:               Satranç tahtasında taşların  ilk durumları

 

2.1           Satranç tahtası bir açık renk (“beyaz” kareler), bir koyu renk (“siyah” kareler) değişen 8 satır ve 8 sütunda bulunan 64 eşit kareden oluşur. Satranç tahtası beyaz taşlara sahip olan oyuncunun önündeki kenarın “sağ” köşesindeki kare “beyaz” olacak şekilde yerleştirilir.

 

2.2           Oyunun başında bir oyuncunun 16 açık renkli taşı (“beyaz” taşlar), diğer oyuncunun 16 koyu renkli taşı  (“siyah” taşlar) vardır.

Bu taşlar  şunlardır:

Beyaz şah

Beyaz vezir

İki beyaz kale

İki beyaz fil

İki beyaz at

Sekiz beyaz piyon

Siyah şah

Siyah vezir

İki siyah kale

İki siyah fil

İki siyah at

Sekiz siyah piyon

 


2.3           Satranç tahtasında taşların ilk durumları şöyledir:

 

2.4           Sekiz dik sütuna “dikey” ve sekiz yatay satıra “yatay” denir. Aynı renkten olup, köşelerinden birbirine değerek bir hat boyunca dizilmiş karelere “çapraz” (diagonal) denir.

 

Madde 3:               Taşların hareketi

 

3.1           Hiçbir taş aynı renkten bir başka taşın bulunduğu bir kareye hareket edemez. Eğer bir taş, rakibin bir taşının bulunduğu kareye hareket ederse, rakip taş alınır ve aynı hamlede satranç tahtasından çıkarılır. Bir taş eğer Madde  3.2, 3.3, 3.4, 3.5’e göre bir karedeki taşı alabiliyorsa, tehdit ediyor denir.

 


3.2           (a) Vezir bulunduğu karenin dikey, yatay veya çaprazındaki herhangi bir kareye gidebilir.

 


(b) Kale bulunduğu karenin dikey veya yatayındaki herhangi bir kareye gidebilir.

 


(c) Fil bulunduğu karenin çaprazındaki herhangi bir kareye gidebilir.

 

Vezir, kale veya fil hareket ederken engel olan taşların üstünden geçemezler.

 


3.3           At bulunduğu dikey, yatay ve çaprazda olmayan en yakın kareye hareket edebilir.

 

3.4           (a)           Piyon aynı dikeyde tam önünde bulunan kareye gidebilir, veya

 

(b)          İlk hamlesinde, aynı dikeyde her ikisinin de boş olması şartıyla iki kare ilerleyebilir, veya

 

(c)           Komşu dikeyde, çapraz olarak önünde olan rakibinin taşının bulunduğu yere, o taşı alarak hareket edebilir.

 

X
X
X
X

(d)               

X

Bir piyon rakibin piyonunun başlangıçta bulunduğu kareden iki kare ilerleyerek geçtiği kareyi tehdit ediyorsa, bir kare ilerlemiş gibi rakip piyonu alabilir. Bu alma sadece bu avantajla yapılabilir ve buna “geçerken alma” (“en passant”) denir.

 

(e)           Bir piyon başlangıç pozisyonundan, en uzak yataya eriştiğinde aynı hamle içinde aynı renkten bir vezir, kale, fil veya atla değiştirilmelidir. Oyuncunun seçimi daha önce kaybettiği taşlarla sınırlı değildir. Piyonun başka bir taşla değişimine “terfi” denir ve bu değişiklik hemen uygulanır.

 

3.5           (a)           Şah iki değişik şekilde hareket edebilir:

(i)            
rakip taşlar tarafından tehdit edilmeyen komşu karelerden birine gidebilir,

 

                veya

(ii)               

Beyaz Şah kanadı roktan önce.

Siyah Vezir kanadı roktan önce.

Beyaz Şah kanadı roktan sonra.

Siyah Vezir kanadı roktan sonra.


“rok”: Aynı dikeyde bulunan aynı renkten şah ile kalelerden birinin hareketidir, şahın tel hareketi olarak sayılır ve söyle gerçekleşir: şah bulunduğu kareden kaleye doğru iki kare ilerler, sonra kale şahın üzerinden şahın son geçtiği kareye geçirilir.

Beyaz Vezir kanadı roktan önce.

Siyah Şah kanadı roktan önce.

Beyaz Vezir kanadı roktan sonra.

Siyah Şah kanadı roktan sonra.


(1) Rok şu durumlarda geçersizdir:

(a)       şah daha önce hareket ettirildiyse, veya

(b)      kale daha önceden hareket ettirildiyse.

 

(2) Rok şu durumlarda yapılamaz:

(a)     şahın bulunduğu, geçmek zorunda olduğu ve gideceği kareyi rakip taşlardan bir veya daha fazlası tehdit ediyorsa.

(b)     şah ile rok yapılacak kale arasında herhangi bir taş varsa.

 

(b) Eğer şah rakip taşların bir veya daha fazlasının tehdidi altındaysa, “şah çekilmiş” denir.

Şah çekildiğini bildirmek mecburi değildir.

Oyuncu kendi şahını şah çekilmiş duruma sokacak bir hareket yapmamalıdır.

 

Madde 4:               Taşların hareketi

 

4.1           Her hamle tek elle yapılmalıdır.

 

4.2                 Hamleyi yapacak oyuncu, önce yerini düzelteceğini söyleyerek, bir veya daha fazla taşının yerini taşın bulunduğu karenin içinde düzeltebilir.

 

4.3           Madde 4.2’deki durumun dışında oyuncu kasten satranç tahtasına dokunursa,

(a)        aynı renkten bir veya daha fazla taşa dokunduysa, alınabilecek veya hareket edebilecek olan dokunduğu ilk taşı almalı veya hareket ettirmelidir, veya (b)       her iki renkten taşa dokunduysa, rakibin taşını almalıdır, veya bu mümkün değilse hareket ettirilebilecek veya alınabilecek olan dokunduğu ilk taşı hareket ettirmeli veya almalıdır.  Eğer hangi taşa dokunduğu açık değilse, oyuncunun kendi taşına rakibinkinden önce dokunmuş gibi davranılır.

 

4.4           (a)        Eğer oyuncu kasten şaha ve kaleye dokunduysa, geçerli ise, o tarafa doğru rok yapmak zorundadır. (b)       Eğer oyuncu kasten kaleye ve sonra da o tarafa doğru rok yapamayacağı halde şaha dokunursa, durum Madde 4.3 ile çözümlenir. (c)        Eğer rok yapma amacındaki oyuncu şaha veya şahla kaleye aynı anda dokunursa, fakat o tarafa doğru rok yapması geçerli değilse, oyuncu geçerli ise diğer tarafa doğru rok yapmayı veya şahının başka bir hamlesini seçer.  Şahın hareket edebileceği yer yoksa, oyuncu başka herhangi bir geçerli hamleyi yapmakta serbesttir.

 

4.5           Eğer dokunulan taşların hiçbiri hareket ettirilemez veya alınamazsa, oyuncu herhangi bir geçerli hamleyi yapabilir.

 

4.6           Eğer rakip madde 4.3 veya 4.4’ü ihlal ederse, kasten bir taşa dokunduktan sonra hak iddia edemez.

 

4.7           Geçerli bir hamlede veya hamlenin bir kısmında, taş bir kareye konduktan sonra başka bir kareye hareket ettirilemez.  Madde 3’teki ilgili gereklilikler yerine getirildiğinde hamle yapılmış olur.

 

Madde 5:               Oyunun bitişi

 

5.1           (a)     Oyun geçerli bir hamleyle rakibin şahını mat eden oyuncu tarafından kazanılmış olur. Bu oyunu sonlandırır. (b)     Rakibi çekildiğini bildiren oyuncu oyunu kazanır. Bu oyunu sonlandırır.

 

5.2           Hamle yapacak oyuncuların geçerli hamlesi kalmazsa ve şah çekilmemişse, oyun beraberedir.  Oyun “pat” olur. Bu oyunu sonlandırır.

 

5.3           İki oyuncunun oyun sırasında anlaşması ile oyun berabere olur. Bu oyunu sonlandırır. (Bkz. Madde 9.1)

 

5.4           Aynı pozisyon satranç tahtasında üç kez oluşmuşsa veya oluşacaksa, oyun berabere olabilir. (Bkz. Madde 9.2)

 

5.5           Her oyuncu tarafından yapılmış son 50 hamlede hiçbir piyon hareket etmemiş veya herhangi bir taş alınmamışsa, oyun berabere olabilir. (Bkz. Madde 9.3)

 

TURNUVA KURALLARI

 

Madde 6:               Satranç saati

 

6.1           “Satranç saati” bir anda sadece birinin çalışabildiği iki zaman göstergesi olan saattir.

Satranç Kurallarındaki “Saat” bu iki zaman göstergesinden biri anlamına gelir.

“Bayrağın düşmesi” bir oyuncunun verilen süresinin bittiği anlamına gelir.

 

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !